Rasy psów myśliwskich

 

Międzynarodowa Federacja Kynologiczna (FCI), której jesteśmy poprzez związek Kynologiczny w Polsce pełnoprawnym członkiem, uznawane przez siebie ponad 300 ras psów podzieliła na 10 grup. Psy myśliwskie znalazły się w tej klasyfikacji w grupach: III - terier, IV Jamnik, V - szpice i rasy psów pierwotnych, VI - gończe i posokowce, VIII - płochacze, aportery i psy wodne, X - charty (w Polsce polowanie z nimi jest zabronione). Tradycyjnie natomiast, biorąc pod uwagę zastosowanie łowieckie psów myśliwskich, przyzwyczajono się w Polsce dzielić je na: legowce, płochacze, norowce, dzikarze, gończe, posokowce i tropowce.

Legowce ( psy z grupy VII FCI ), obecnie częściej nazywane wyżłami, charakteryzuje wspólną cecha - wystawiania, czyli stójka w charakterystycznej postawie przed zwietrzoną zwierzyną. Jest to cecha dziedziczna i typowa wyłącznie dla psów tej grupy. Podstawową działalnością wyżłów jest praca w suchym polu. Poruszając się przed idącym pod wiatr myśliwym, powinny one okładać teren, poruszając się 100 - 150 metrów w lewo, następnie w zależności od czułości węchu ( wiatru ) kilkanaście lub więcej metrów do przodu i zakręcić w prawo, przebiec przed myśliwym, pobiec 100 - 150 metrów w prawo, ponownie posunąć się do przodu i zawrócić w lewo. W momencie zwietrzenia zwierza muszą natychmiast wystawić go, zamierając w stójce typowej dla swej rasy. W twardej stójce pozostają do nadejścia myśliwego, który po przygotowaniu się daje im rozkaz wypłoszenia ptactwa. Oczywiście nie wolno im interesować się ani małymi nie łownymi ptaszkami, ani gonić zające czy sarny. Zrywającego się przed nimi np. kota wyżły powinny respektować, czyli zignorować go. W państwach zachodnich wymaga się w takich przypadkach warowania psa przez okres około 1 minuty.

Mistrzami okładania pola są wyżły brytyjskie, zwłaszcza pointery i setery angielskie. Spośród wyżłów kontynentalnych najlepsze rezultaty osiągane są z wyżłami niemieckimi krótkowłosymi i spanielami bretońskimi. Pracę szukania i wystawianie ptactwa łownego sprowadza się w konkursach zwanych po angielsku field trialsami. Imprezy te są niezwykle popularne we Włoszech, Francji, w Belgii, Hiszpanii, Chorwacji i oczywiście w Anglii. Udział w nich biorą setki psów, a najlepsze spotykają się co roku w rywalizacji o puchar Europy i Świata. Oprócz tradycyjnych sposobów rekwirowania , układa się tam również psy do tzw. Wielkiego poszukiwania, podczas którego pies przekłada teren galopując na odległości nie 100 - 150, lecz 400 - 500 metrów w lewo i prawo, obsługując równocześnie kilku poruszających się ławą myśliwych.

Polscy myśliwi, pozostający bardziej pod wpływem kultury germańskiej niż romańskiej czy anglosaskiej, przyczynili się do wielo- i wszechstronnego użytkowania wyżłów. Psy pracując w suchym polu muszą nie tylko znaleźć i wystawić, ale również przynieść, czyli zaaportować zestrzelonego, zbarczonego czy zgubionego zwierza. Pracując na wodzie - muszą posiąść sztukę bobrowania w szuwarach za żywymi i martwymi kaczkami oraz aportowania ich z głębokiej wody. W pracy wodnej najlepiej sprawdzają się psy szorstkowłose - wyżły niemieckie szorstkowłose i czeskie fouski, a z ras niekontynentalnych setery irlandzkie i gordony

Wyżłem wszechstronnym, zwanym dawniej dowodnym, jest pies, który posiadł sztukę pracy w suchym polu, na wodzie i dodatkowo w lesie. Różni go to od legowca wielostronnego, od którego wymaga się tylko pracy w suchym polu i na wodzie lub w suchym polu i w lesie. W lesie wymaga się między innymi pracy na świeżej farbie zwierzyny grubej, właściwego zachowania się zarówno podczas pochodu, jak i na stanowisku, odnajdywania i aportowania postrzałów drapieżników.